In aanloop naar de eerste EK-wedstrijd van Duitsland blikken we even terug. Hoe verging het Die Mannschaft op de voorgaande toernooien? Vandaag: deel 4.
Door: Leo Wassing
2000: Stunde Null der Rumpelfußballer
Twee jaar na de Europese titel werd Duitsland op het WK 1998 in de kwartfinale uitgeschakeld door dé verrassing van dat toernooi, Kroatië. Het werd maar liefst 3-0 en het was daarmee de zwaarste WK-nederlaag sinds 1958. De 3-0 nederlaag is het begin van een inktzwarte periode in het Duitse voetbal. Berti Vogts dient twee maanden na het WK zijn ontslag in bij de Duitse voetbalbond.
Zijn opvolger is Erich Ribbeck, die in het seizoen 1987/1988 de UEFA Cup won met Bayer Leverkusen. De start van de EK-kwalificatie is direct vals: Duitsland verliest met 1-0 van Turkije. De volgende zes wedstrijden worden echter allemaal gewonnen en omdat enige concurrent Turkije thuis van Finland verliest en gelijkspeelt tegen Moldavië, moet Turkije opnieuw winnen van Duitsland. Het blijft bij 0-0 en daardoor plaatst Duitsland zich opnieuw voor een eindronde.
Duitsland treft in de poulefase Roemenië, Engeland en Portugal. Het zijn loodzware dagen voor het Duitse voetbal en in de selectie zitten geen wereldspelers meer. Thomas Häßler wordt als te oud beschouwd, Sebastian Deisler te jong, Michael Ballack wordt getekend door zijn eigen doelpunt in Unterhaching, wat Bayer Leverkusen het kampioenschap had gekost. Marko Rehmer en Dariusz Wosz zitten ook in de selectie – prima voetballers, maar niet voor dit niveau.
Duitsland heeft geen Zidane, het heeft zijn enige speler van internationale allure in Dietmar Hamann, die zich overgaf aan kick-en-rushvoetbal bij Liverpool. Ribbeck haalt de al wat oudere Lothar Matthäus terug bij het elftal, omdat hij geen alternatief vindt voor zijn positie. Het is voor Matthäus zijn achtste eindronde, maar dit zou z’n slechtste worden.
In de eerste groepswedstrijd tegen Roemenië redt een schot van Mehmet Scholl de eer, maar Duitsland komt niet verder dan een 1-1 gelijkspel. In de tweede wedstrijd neemt Engeland revanche op 1996 en wint met 1-0. De wedstrijd tegen Portugal op 20 juni 2000 geldt als het absolute dieptepunt. Duitsland gaat er met 3-0 hard af na een hattrick van Sérgio Conceição.
Duitsland ligt er na drie duels uit en eindigt als laatste in de groep. Ribbeck wordt ontslagen en is daarmee de eerste bondscoach van Duitsland die niet op een WK actief zal zijn.
2004: Der groβe Umbruch
Rudi Völler neemt aanvankelijk tijdelijk het bondscoachschap over van Ribbeck, die vervangen zou worden door Christoph Daum. Door een cocaïneschandaal kon Daum die post vergeten en bleef Völler aan. Twee jaar na het desastreus verlopen EK in België en Nederland verrast Duitsland vriend en vijand door de finale te bereiken van het WK in Japan en Zuid-Korea. In de finale is Brazilië met 2-0 te sterk, maar men is weer trots op Duitsland.
Dat duurt niet lang. Duitsland plaatst zich sober voor het EK in Portugal, maar dat mag ook wel in een groep met Faeröer, Litouwen, IJsland en Schotland. Op het EK stuit Duitsland weer op Nederland, Letland en Tsjechië. In het openingsduel met Nederland lijkt Duitsland lange tijd te gaan winnen na een doelpunt van Torsten Frings. Het wordt tien minuten voor tijd alsnog gelijk door Ruud van Nistelrooij.
In het tweede duel stelt Duitsland andermaal teleur tegen Letland: 0-0. Hierdoor is Tsjechië al na twee wedstrijden geplaatst voor de kwartfinale en moet Duitsland in de slotwedstrijd van diezelfde Tsjechen winnen om ook door te gaan. En het begint goed als Michael Ballack in de 21ste minuut de score voor Duitsland opent. Maar de Tsjechen, die met een veredeld B-team aan de aftrap verschijnen, tonen veerkracht en weten alsnog de wedstrijd te winnen: 2-1. Voor het tweede achtereenvolgende EK kan Duitsland na drie duels naar huis en wordt er opnieuw schande van gesproken in de Duitse pers.
Een maand na het EK volgt Jürgen Klinsmann zijn vroegere spitsbroeder Rudi Völler op als bondscoach van Duitsland. Klinsmann besluit om drastisch in te grijpen. Hij begint zijn spelerskern te verjongen en zegt dat hij geen rekening houdt met de reputatie van spelers, enkel met hun prestaties. Hij neemt ook oud-ploegmaat Oliver Bierhoff in dienst. Die moet zich met de public relations van het team bezighouden, zodat hij zich meer op het trainingsgedeelte kan concentreren.
In de aanloop naar het WK 2006, waarvoor Duitsland als gastland rechtstreeks geplaatst is, krijgt Klinsmann heel wat kritiek te verduren. Ook zijn te aanvallende tactiek wordt door de pers op de korrel genomen. Tijdens de Confederations Cup in 2005 begint Klinsmann te roteren onder zijn doelmannen, tot grote ergernis van keeper Oliver Kahn. In april 2006 kiest Klinsmann resoluut voor Jens Lehmann als eerste doelman. Lehmann bereikt dat jaar met Arsenal de finale van de Champions League.
Op het WK, twee jaar na het EK in Portugal, maakt Duitsland een uitstekende indruk. Het wint in de groepsfase elke wedstrijd en plaatst zich uiteindelijk voor de halve finale. Daarin verliest Duitsland met 2-0 van latere wereldkampioen Italië. In de troostfinale wint Duitsland met 3-1 van Portugal. Na het toernooi krijgt de fel bekritiseerde Klinsmann meer steun van het publiek.
Ook Franz Beckenbauer, die aanvankelijk geen aanhanger is van Klinsmann, hoopt dat hij zou doorgaan als bondscoach. Tevergeefs, ondanks zijn toegenomen populariteit als bondscoach besluit Klinsmann zijn contract niet te verlengen. Zijn assistent, Joachim Löw, neemt het roer over.
2008: der Start in eine neue Ära
Onder Klinsmann is dus een heel nieuw tijdperk aangebroken dat wordt voortgezet door Löw. Duitsland plaatst zich redelijk eenvoudig voor het EK in Zwitserland en Oostenrijk, al moet het Tsjechië voor zich dulden in de kwalificatiegroep. De Tsjechen winnen zelfs met 3-0 in München en dat laat tevens de grilligheid van Die Mannschaft zien.
Op het EK is Duitsland ingedeeld met buurlanden Oostenrijk, Polen en Kroatië. In het eerste duel tegen Polen maakt uitgerekend Lukas Podolski, geboren in Polen, indruk. Hij zorgt met twee doelpunten voor de 2-0 zege. In het tweede duel verliest Duitsland opnieuw van Kroatië (2-1) en weer scoort Podolski. De laatste groepswedstrijd wordt met 1-0 gewonnen van Oostenrijk en daardoor plaatst Duitsland zich voor de knock-outfase.
In de kwartfinale treffen de Duitsers Portugal, acht ja naar het debacle van Rotterdam. Duitsland kwalificeerde zich overigens pas voor de tweede keer voor de kwartfinale van het Europees kampioenschap voetbal. De enige keer was in 1996 in Engeland, toen ze ook Europees kampioen werden. In 2000 en in 2004 kwamen ze niet verder dan de groepsfase.
Löw zit tegen Portugal op de tribune, omdat hij voor één duel geschorst is nadat hij in de wedstrijd tegen Oostenrijk werd weggestuurd. Het is een thriller, waarin Duitsland al na 26 minuten comfortabel leidt door doelpunten van Bastian Schweinsteiger en Miroslav Klose. Vlak voor rust maakt Portugal de aansluitingstreffer. Na een uur spelen vergroot Michael Ballack de marge en maakt Helder Postiga het vlak voor tijd nog spannend.
Beladen duel
Duitsland overleeft de slotfase en plaatst zich voor de halve finale waarin het verrassend genoeg Turkije ontmoet, ook weer een beladen duel. Duitsland heeft zes keer eerder in de halve finale gestaan van een eindtoernooi op het Europees kampioenschap voetbal. In 1972, 1976, 1980, 1988, 1992 en 1996 stonden de Duitsers in de halve finale. Vijf van de zes keer werd ook de finale behaald. Alleen in 1988 werd met 2-1 verloren van de latere kampioen Nederland.
Net als het duel met Portugal in de kwartfinale is dit opnieuw een thriller van jewelste. Duitsland komt vrij snel op achterstand, maar komt vlak daarna via Schweinsteiger langszij. Een kwartier voor tijd lijkt Klose het duel te beslissen, maar vier minuten voor tijd komen de Turken terug. In blessuretijd schiet Philipp Lahm de Duitsers weer naar een finale, tot uitzinnige vreugde van de supporters in het stadion en in heel Duitsland:
In de finale wacht Spanje, dat nog geen duel verloor. Spanje is sterker en wordt Europees kampioen door een doelpunt van Fernando Torres. Weer verliest Duitsland een finale, maar de inktzwarte periode vanaf 1998 is voorgoed voorbij.